Psikoterapi Hakkında Temel Bilgiler
Psikoterapist kimdir?
Psikoterapist olma koşulları ülkelerin yasal düzenlemelerine göre değişmektedir. Ancak genel kabul gören yaklaşım, psikoloji lisans derecesi üzerine psikoloji uzmanlığını yapmış olmak ya da psikiyatrist olmaktır. Temel kriterleri karşılayan kişiler, bazı ülkelerde ülkemizde ehliyet kullanımında olduğu gibi belli aralıklarla yeterlilik sınavlarına girmektedir.
Bizim ülkemizde psikoterapist olma özelinde bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Ancak psikoterapi hizmeti, klinik psikologlar tarafınca verilebilir ve Sağlık Bakanlığı'na bağlı olarak gerçekleştirilebilir. Danışmanlık aldığınız kişinin psikoloji lisans derecesinden mezun olması, üzerine yüksek lisansını uygulamalı psikoloji, klinik psikoloji gibi alanlarda tamamlamış olması gerekmektedir. Bu gerekliliklerin üzerine bir psikoterapi yöntemi üzerinde uzmanlaşmış olan kişilere psikoterapist denilir.
Psikoterapistler nasıl çalışır?
Tüm dünyadaki psikoterapistlerin otorite kuruluşu Amerikan Psikiyatri Derneği 2015 yılında yaptığı bir araştırmada, psikoterapistlerin haftalık ortalama seans sayısının 18-19 olduğunu, 7-8 saatlerini diğer yönetimsel işlere, 4 saatlerini eğitimsel aktivitelere, 2 saatlerini süpervizyona, 4-5 saatlerini ise diğer işlere ayırdıklarını bulmuşlardır.
Full time çalışan psikoterapistler için diğer ülkelerde aldıkları haftalık seans sayısı 15-25 arasında değişmekte, ülkemizde ise çalışma saatlerinin yüksek olması sebebiyle 20-30 arasında değişmektedir. Yasal düzenlemede devlete bağlı çalışan psikologlar için maksimum seans saati 30 olarak belirlenmiştir.
İnsanlar psikoterapiye neden başvurur?
Psikoterapi kararı vermek hayatınız için atacağınız çok önemli bir adımdır. Öncelikle kendinize bu imkânı tanıdığınız için sizi içtenlikle kutluyorum. Ben, insanın doğal büyüyen, gelişen bir varlık olduğunu kabul eden hümanistik bakış açısına sahip psikoterapi uygulamalarını benimsemekteyim. Bu büyümenin ve gelişmenin önüne geçen geçmiş yaşam deneyimlerinizden edinilmiş olan kendimize ve hayata yönelik yanlış inanç sistemlerini, uyumsuz başa çıkma yöntemlerini değiştirerek hayat doyumunuzu arttırmayı, temel duygusal ihtiyaçlarınızı karşılayabilir olmanızı, kişilerarası ilişkilerde yaşadığınız zorlukların üstesinden gelmenizi ve stresle başa çıkma yöntemlerinizi geliştirmeyi amaçlıyorum.
Kişiler genellikle psikoterapiye; depresyon, kaygı bozukluğu, acı verici bir yaşam deneyimi, kişilerarası problemler, iş yaşantısında zorluklar gibi nedenlerle başvurabilirler. Her psikoterapi süreci biriciktir ve kişiye özeldir. Psikoterapistiniz başlangıç aşamasında sizden geçmiş yaşantınız ve şimdiki problemlerinizle, kültürel çevrenizle ilgili detaylı bir bilgi alarak yaklaşık 3-4 seans sonunda size bir geri bildirim verir ve birlikte hedef belirleyerek ilerlersiniz. Psikoterapistinizin benimsediği terapi teknikleriyle birlikte çalıştıktan sonra, psikoterapinizin son aşamasında ilerleyen dönemlerde yaşanabilecek problemlere yönelik hazırlıklar yaparak terapi sürecini bitirmeye psikoterapistinizle birlikte karar verirsiniz.
Sizlere psikoterapi sürecinizi, psikoterapiye devam ettiğiniz özellikle ilk zamanlarda öncelikli hale getirmenizi tavsiye ediyoruz. Özellikle seanslara istikrarlı katılımınız, terapiden verim alabilmeniz açısından en önemli etkendir.
Terapiye ihtiyacım olduğunu nasıl anlarım?
Birçoğumuz, hayatın bazı geçiş dönemlerinde daha çok zorlanırız. Üniversiteye başlamak, işe başlamak, şehir değiştirmek, evlenmek, boşanmak, emeklilik, sağlık problemleri, sevdiğimiz kişilerin bakıma ihtiyaç duyması gibi mevcut yaşantımızda değişiklik yaratan durumlar bu geçiş dönemlerine örnek olarak sayılabilir. Bu dönemlerde var olan baş etme biçimlerimizin içinde bulunduğumuz durumda işe yaramadığını fark edebiliriz. Çoğunlukla kişiler bu geçiş dönemlerinde psikoterapiye başlamayı önceliklendirebilir. Böyle dönemler psikoterapi motivasyonunuzu arttırabilir, ancak psikoterapiye başlamak için akut bir kriz döneminde ya da bir geçiş evresinde olmanız gerekmez.
Zor bir çocukluk geçirdiyseniz, hayatınızda sıklıkla benzer döngüler yaşadığınızı gözlemliyorsanız veya sevdiğiniz yakınlarınız size yardım almanız yönünde destekte bulunmayı tavsiye edecek durumlar gözlemledilerse psikoterapiye başlamayı gözden geçirebilirsiniz. Yaşadığınız bazı durumlar kimliğinizin değişmez parçaları gibi geliyor olabilir. Ancak psikoterapiyle hangi özelliklerimizin mizaç, hangilerinin sonradan öğrenilmiş başa çıkma mekanizmaları olduğunu gözlemleme fırsatı bulabilirsiniz. Psikoterapinin uzun bir süreç olması, tam da bu kişiliğinizin dönüşmez parçaları olan bileşenleri değiştirmenin mümkün ancak özveri isteyen bir süreç, bir yolculuk olması nedeniyledir. Söyleyebiliriz ki, değişim her zaman mümkündür.
Psikoterapiye başlarken nelere dikkat etmek gerekir?
Psikoterapi; temel 6 yıllık eğitimin ardından ekollere ayrılır. Her ekolün temel varsayımları, haritası ve kullandığı teknikler birbirinden farklıdır. Bir noktadan bir diğer noktaya birden farklı rota kullanarak ulaşabileceğimiz gibi, farklı ekollerin etkililik düzeyinin de benzer olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte hedefleriniz ve kişilik özelliklerinize daha uygun terapi yöntemleri olabilir ya da psikoterapinizden ne bekleyebileceğinizi anlamak için gittiğiniz terapistin ekolü hakkında bilgi sahibi olmanız işe yarayabilir. Bazı terapi ekollerinde daha yapılandırılmış seanslar olurken bazı terapi ekollerinde terapi ekollerinde her seans yapılacaklar net değildir.
Randevularınız nasıl planlanır?
Psikoterapi sürecine başlamaya karar verdiyseniz, mümkünse haftada 1 olarak seanslara başlamanız tavsiye edilir. 2 haftada birden daha seyrek yapılan görüşmeler psikoterapi hizmeti değildir. Terapistiniz, eğer mümkünse sizden haftanın belirli gün ve saatini terapiye ayırmanızı isteyecektir. Randevularınız en az bir aylık olarak planlanır. Bir iptal durumu olduğunda en az 24 saat öncesinden terapistinizle kullandığınız iletişim yöntemi üzerinden haberleşebilirsiniz.
Psikoterapi için uygun ortam ve planlama nedir?
Psikoterapiye yüz yüze olarak devam edecekseniz, ofisimizde seans saatinizden önce hazır olmanızı tavsiye ederim.
Psikoterapiye online olarak katılma planında iseniz, terapistinizle hangi platform üzerinden görüşmeler yapacağınızı planlayınız. Online görüşmelerde bilgisayar üzerinden, mutlak şekilde mahremiyetinizi sağladığınız görüşmeler olmalıdır.
Eğer imkanınız var ise yüzyüze görüşmeler yapmanızı tavsiye ederim.
Psikoterapi sonlanır mı?
Psikoterapi sürecinin ne kadar devam edeceği terapistinizin bağlı olduğu ekole göre değişmektedir.
Kısa süreli terapiler en az 6 ay; orta süreli terapiler en az 1 yıl, uzun süreli terapiler en az 4-5 yıl sürebilir.
Psikoterapi sürecinden ne bekleyebilirim?
Psikoterapi sürecinin başında, süreç biraz karmaşık görünebilir. Süreç boyunca terapistinizle yeni şeyler keşfetmeye devam edersiniz ancak değerlendirme seansları en az bir ay sürecektir. Bu süreyi herhangi bir müdahalenin yapılmadığı, sadece tetkiklerin yapıldığı bir dönem olarak düşünebilirsiniz. Değerlendirme seanslarında kafanız daha da karışabilir, terapi sürecinizi takip etmekte zorlanabilirsiniz ve bu doğaldır. Zaman içerisinde sürece daha hakim olacaksınız. Terapiden çıktığınızda kötü hissedebilirsiniz, bu normal ve geçici bir durumdur. Yaygın kanının aksine, terapi seanslarından çıktıktan sonra iyi hissetmeniz beklenmez. Bazen kafa karıştırıcı, bazense üzgün, öfkeli hissettiğiniz seanslar geçirebilirsiniz.